Torak en Wolf, De geestenjager (deel 6)

Torak en Wolf, De geestenjager, van Michelle Paver, vertaald door Ellis Post Uiterweer en uitgegeven door Uitgeverij House of Books (oorspronkelijke titel: Ghost Hunter).

Eindelijk! Het zesde en laatste deel van Torak — Avonturen uit een magisch verleden, is verschenen. Dit deel heeft de titel De geestenjager meegekregen, en inderdaad jaagt Torak in dit deel op geesten: geesten uit het verleden en geesten uit het heden. Hoe het allemaal afloopt, ga ik hier uiteraard niet verklappen.

Series
Waar ik wel iets over wil vertellen, is het vertalen van series. Elk jaar komt er weer een boek in de serie uit, en elk jaar weer moet de vertaler, die ondertussen andere boeken heeft vertaald, terugkomen in de sfeer van de vorige delen. Hoe had hij dit ook weer vertaald, en hoe dat? En in het geval van de serie over Torak: welk woord krijgt een hoofdletter en welk niet?

Gelukkig had ik bij het eerste deel al hele lijsten gemaakt met de Engelse woorden en uitdrukkingen en de Nederlandse vertalingen daarvan; een lijst met de dieren en de planten, en een lijst met specifieke zaken uit Torak, zoals de dingen die Wolf denkt — het Heldere Beest met de Hete Beet — en begrippen uit Toraks wereld — het vloekhout, het dagmaal. Dat was gemakkelijk terugzoeken. Elk jaar werden de lijsten langer. Steeds weer kwamen er namen van planten en dieren bij, want Torak zwerft veel rond en de seizoenen wisselen, en daardoor komt hij steeds andere flora en fauna tegen. Overigens staat er in een vorig blogstukje, Net uit: Torak en Wolf, meer over het vertalen van de planten en uitdrukkingen.

Uitspraken
Lastiger was het wanneer er in een nieuw deel werd terugverwezen naar uitspraken in een vorig deel. Dat is vooral in het laatste deel het geval. Dan moest ik diep nadenken in welk deel een bepaald personage dat kon hebben gezegd. Gelukkig had ik al mijn vertalingen nog op de computer staan, dat is toch makkelijker zoeken dan in een gedrukt boek, en zeker als je niet echt helemaal goed weet welk deel het zou kunnen zijn geweest. Juist dit soort dingen maakt het vertalen van een serie een stuk lastiger dan van een boek dat op zichzelf staat.

Steekjes
Hoe zorgvuldig vertaler, persklaarmaker, corrector en de redactie ook zijn omgegaan met de boeken over Torak, ze zullen ongetwijfeld steekjes hebben laten vallen. Het is onmogelijk om over een periode van zes jaar je alles te kunnen herinneren, hoe goed je je lijstjes ook bijhoudt, hoe zorgvuldig je ook zoekt in eerdere delen. Vertalen is en blijft mensenwerk. En mensen maken fouten. Gelukkig wordt Torak steeds weer herdrukt, en nu de serie helaas is afgelopen, kunnen alle delen eens worden uitgevlooid op verschillen en kleine foutjes. Bovendien zouden er bepaalde dingen in de eerdere delen anders kunnen worden verwoord, alleen al omdat nu bekend is hoe het verder zal gaan. De vertaler weet niet wat de auteur allemaal nog van plan is, het blijft vaak gissen. Maar nu alle delen er zijn, kunnen ze eens goed worden doorgenomen. Want iedereen, vertaler, persklaarmaker, corrector en redactie, draagt Torak een warm hart toe, en allemaal willen we graag het beste voor hem en voor de lezer.

Afscheid
Met pijn in het hart neem ik afscheid van Torak, van Wolf, van Renn, en van alle anderen die een rol in het verhaal hebben gespeeld. Ik heb de boeken steeds met veel plezier vertaald, en heb het altijd erg jammer gevonden dat het zo vaak in sneltreinvaart moest omdat de Engelse tekst laat aankwam, soms op het nippertje om het volgende deel in het Nederlands op tijd voor de kinderboekenweek te laten verschijnen. En nu is de klus geklaard. Ik zal de serie missen. Hopelijk schrijft Michelle Paver nog veel meer spannende en ontroerende boeken. Ik kijk er al naar uit!