Het eerste signalement komt niet uit 2025, maar is van begin 2026, als iets wat op winter lijkt Nederland met een laagje sneeuw heeft bedekt. Uit Iran, waar de winters heel wat strenger kunnen zijn maar de dreiging van iets anders komt, klinkt een verhaal van Amir Mehdi Haghighat dat hij schreef voor de rubriek ‘A Moment That Changed Me’ van de Britse Guardian: In the bombed-out ruins of an apartment block, I saw a book I’d translated.
De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren van Haruki Murakami, vertaald door Amir Mehdi Haghighat – foto: Erfan Bagheri
Het nieuwe jaar kende ook alweer een Filtervrijdag Vertaaldag, maar de meeste kwamen in 2025 online: lees verder
Dit jaar is het twintig jaar geleden dat het eerste boek van John Green verscheen, Looking for Alaska. In datzelfde jaar verscheen ook mijn vertaling van dat boek, Het Grote Misschien. Het was mijn eerste kennismaking met het begrip ‘young adult literature’ en ook mijn kennismaking met die unieke auteur, John Green. Een auteur met een heel eigen stem, zoals ook de lezers al snel ontdekten, maar daarnaast een bijzonder sympathieke en loyale man, zoals ik zelf heb mogen ervaren. Het vertalen van zijn boeken was altijd een feestje én een uitdaging, want hij was dol op taalkundige acrobatiek. Daarover heb ik destijds ook geschreven op deze site: Over neuzen, rozijnen en vriendschap en Eng raam, man! Mama-rangen en anagrammen.
omslag van de eerste druk van de vertaling
Dat ik hier nu de verleden tijd gebruik is omdat Green wat het schrijven betreft inmiddels een andere richting in is gegaan, met non-fictie als The Anthropocene Reviewed (Hoe is het antropoceen je tot nu toe bevallen? vertaald door Rob Kuitenbrouwer en mij) en Everything is Tuberculosis (niet in het Nederlands vertaald). In die non-fictie hanteert hij overigens wel nog steeds zijn onnavolgbare en meteen herkenbare stijl, met veel humor, zonder iets af te doen aan de ernst van zijn onderwerpen.
Het twintigjarig jubileum van Looking for Alaska was voor het academische tijdschrift The International Journal of Young Adult Literature aanleiding voor een speciaal nummer dat helemaal aan John Green en zijn boeken is gewijd. Een van de artikelen is een weergave van een (online) rondetafelgesprek met een aantal van zijn vertalers uit verschillende landen. Ik vond het heel interessant om daaraan deel te nemen, want het betekende een unieke kans om met collega’s over de boeken, de vertalingen en de ontvangst in verschillende landen te praten. Voor wie ook geïnteresseerd is, ons gesprek is hier te downloaden: https://ijyal.ac.uk/articles/10.24877/IJYAL.217
Deze zomer werd bekend dat de Martinus Nijhoffprijs, nog altijd de grootste vertaalprijs, naar Mark Leenhouts gaat voor zijn al prachtige vertalingen uit het Chinees, de vreemdste van alle talen waaruit hij kon kiezen, zoals hij zelft zegt in een filmpje bij de uitreiking die inmiddels heeft plaatsgevonden:
De winnaars van de Europese Literatuurprijs 2025 zijn inmiddels ook bekend: vertaler Adri Boon en auteur Irene Solà, met haar door hem uit het Catalaans vertaalde Ik gaf je ogen en je keek in de duisternis (Cossee). Lees op de site van het Letterenfonds meer over de toekenning. Toeval of niet, maar Stijn van der Loo publiceerde in de Vertalersgalerij deze zomer een portret van Adri Boon:
Ook op VertaalVerhaal zijn deze zomer nieuwe verhalen verschenen en één daarvan is van Adri Boon:
Vertalers voor de radio – Kenneth van Zijl in gesprek met Ton Naaijkens, Jeanne Holierhoek, Rudy Kousbroek en Robbert-Jan Henkes.
Een enkele keer dook hier wel eens een bijdrage op uit Vrijdag Vertaaldag, de ongeveer tweewekelijkse rubriek van vertaaltijdschrift Filter. Vanaf nu proberen we alle afleveringen hier te signaleren. Hieronder vind je de laatste tien. Op de site van Filter zijn nog veel meer afleveringen te vinden.
Week 36: Onno Kosters – Deel 2 van Onno Kosters’ artikel over Byrons gedicht Darkness en de vertaalgeschiedenis ervan.
Week 34: Onno Kosters – Deel 1 van Onno Kosters’ artikel over Darkness en de achtergronden.
Tot voor kort was er nog nooit een boek van de Argentijnse Mariana Dimópulos in het Nederlands verschenen. Maar onlangs zag bij uitgeverij Cossee Spreken in tongen het licht, een boek waarin de vertaler Duits en Engels in gesprek gaat met J.M. Coetzee over talen en vertalen. En dat leidt tot allerlei intrigerende overpeinzingen en uitspraken. Zo noemt Coetzee zijn Nederlandse vertaler zijn ‘Nederlandse tweelingbroer’. Ook nu werd de Zuid-Afrikaan vertaald door Peter Bergsma, terwijl zijn vertaalster voor het conto kwam van een andere vertaler Engels, Anna Helmers-Dieleman. Wat de vraag oproept of dat is gebeurd omdat er zoals gebruikelijk bij Engelse titels weer haast was geboden bij het maken van de vertaling of omdat de twee stemmen zo ook twee vertaalstemmen kregen? De Nederlandse vertalers werkten eerder samen aan het door Coetzee herziene Van man tot man van Olive Schreiner dat in januari al bij Cossee verscheen.
Ook vertaler Robert-Jan Henkes heeft zo zijn ideeën over taal en vertalen en die heeft hij bijeengebracht in Vertalen wat er niet staat, een titel waarin naast een bekende uitspraak van Karel van het Reve en een titel van Arthur Langeveld Nijhoffs beroemde regel ‘Lees maar, er staat niet wat er staat’ lijkt mee te spelen. Of dat betekent dat Henkes aanschurkt tegen Nijhoffs ideeën over taal, poëzie en vertaling oordele de lezer zelf. Een van de eersten die het boek bespreekt, voor en na lezing, is de met de Nijhoffprijs bekroonde Ton Naaijkens op de site van Filter: https://www.tijdschrift-filter.nl/webfilter/recensies/2025/robbert-jan-henkes-vertalen-wat-er-niet-staat/
In de Vertalersgalerij verscheen deze maand een mooi portret van Jos Vos, de gelauwerde vertaler van Japanse klassieke teksten.
Dinsdag 20 mei, 19.30 Kunstlievend Genootschap Pictura, Groningen Met vertalers Adriaan van der Hoeven & Edith Koenders (De A van Asta – Tine Høeg) en Liedwien Biekmann & Tjadine Stheeman (Lied van de Profeet – Paul Lynch)
Donderdag 5 juni, 19.30 Boekhandel Hijman Ongerijmd, Arnhem Met vertalers Roel Schuyt (De engel van het verdwijnen – Slobodan Šnajder) en Martine Woudt (Waak over haar – Jean-Baptiste Andrea)
Donderdag 12 juni, 17.30 Boekhandel Broese, Utrecht Met vertalers Josephine Rijnaarts (Lichtspel – Daniel Kehlmann) en Annet van der Heijden & Alyssia Sebes (Slechte gewoontes – Alana S. Portero)
Woensdag 18 juni, 20.00 Boekhandel Van Pampus, Amsterdam Met vertalers Nicolette Hoekmeijer (Helder – Carys Davies) en Kitty Pouwels (In orbit – Samantha Harvey)
Vertaalster Kitty Pouwels doet niet alleen mee aan deze tournee, maar is ook een podcast begonnen onder de titel Zwemmen met Cassandra. De eerste aflevering staat inmiddels online op de podcastsites waaronder Apple en Spotify.
Op Vertaalverhaal verschenen deze maand vier verhalen:
