Dank voor je reactie. Ik was inderdaad met vakantie, zoals Gerda Baardman terecht aannam, en kon dus niet op je bericht reageren. (Dank, Gerda, voor het waarnemen van de honneurs.)

Zo lichtzinnig als Max Schuchart, overigens een respectabel vertaler, de vertaling van planten- en dierennamen in Watership Down heeft aangepakt, ben ik bij de vertaling van The Wild Places niet te werk gegaan. Het stelt me dan ook teleur dat je zijn letterlijke aanpak met de mijne vergelijkt, want ik heb de vertaling van de benamingen juist zorgvuldig aangepakt. ‘Juist’, omdat ik, als het op plantjes en beestjes aankomt, een echte ‘stadjer’ ben, om een term van Maarten ’t Hart te gebruiken. Bovendien ken ik mijn Kousbroek en vertaal ik (dus) niet letterlijk.

Je komt tot je vergelijking omdat ik ergens ‘hazenoor’ schrijf als letterlijke vertaling van hare’s-ear. Ten eerste is dat het enige voorbeeld, al suggereert jouw subtiele ‘bv’ het tegendeel (en voor de goede orde: die kromme vertaling van cow parsley is niet van mij, maar van Schuchart). Ten tweede laat je de context achterwege. De vertaling maakt namelijk deel uit van een passage waarin Macfarlane zegt dat hij tijdens zijn omzwervingen overal op hazen stuit, zijn favoriete dier. Hij geeft enkele voorbeelden en schrijft vervolgens: ‘Waar ik niet op had gerekend, was dat ik ze ook zou tegenkomen in de naam van Edward Thomas’ trainingskamp in de Eerste Wereldoorlog [‘Hare Hall Training Camp’ NG] en in de Engelse benaming van de schermbloemige die ik op het schiereiland Dengie had gezien: hare’s-ear, ‘hazenoor’. ‘De schermbloemige die ik op het schiereiland Dengie had gezien’ verwijst naar Macfarlane’s beschrijving van die bloem op pagina 307, waarvan ik aannam dat de lezer zich die op pagina 322 nog wel zou herinneren. Daar staat te lezen: ‘Ik zag iets wat op fijn goudscherm leek: Bupleurum tenuissimum, netjes op zijn korte stengel.’ Ik heb dus wel de vertaling van jouw voorkeur gebruikt, maar in déze passage de Engelse benaming voor de lezer letterlijk herhaald en er bewust, tussen aanhalingstekens, ‘hazenoor’, achter gezet. Ik heb dat gedaan voor het geval hij niet zou weten dat een hare een haas is, waardoor hem zou ontgaan dat Macfarlane’s zijn lievelingsdier ook in dat bloemennaampje ontwaarde.

Volgende kwestie: ‘kuitsteen’ als vertaling van oolites, want dat stond er in het origineel. Dat woord maakt deel uit van het volgende zinsdeel: the Permian sandstones and mudstones, the oolites and the chalks of the region. In het Nederlands heb ik daarvan gemaakt: ‘het zand- en kleisteen uit het perm en het kuitsteen en het krijt uit de regio’. Ten eerste heb ik van al die meervouden enkelvouden gemaakt (misschien had ik in plaats van ‘het’ ‘de soorten’ moeten schrijven, zie ik nu). Daarom is een woord dat eindigt op ‘steen’ een voor de hand liggende keuze. En omdat ‘zand- en kleisteen’ zulke gewone Nederlandse woorden zijn, heb ik er geen ‘oöliet’ van gemaakt, dat voor een Engelsman misschien vrij gewoon is, maar voor een Nederlander allerminst. ‘Kuitsteen’ is vermoedelijk ook niet erg gangbaar, maar zal minder vreemd op de lezer overkomen dan ‘oöliet’ en staat zo in de Van Dale E-N.

Dit voorbeeld sluit mooi aan op de discussie tussen Gerda en jou: ik ben net als jij (en Gerda, denk ik) vóór algemene in plaats van regionale benamingen (zie verderop bij het verschil tussen mei- en hagedoorn), tenzij ook in het origineel een regionale benaming staat, maar kies liever voor een goed Nederlands klinkende, vermoedelijk bij weinig Nederlanders bekende term dan een net zo weinig bekende Engelse term. We zijn en blijven tenslotte vertalers.

Van diezelfde Van Dale E-N ben ik in eerste instantie bij het vertalen van planten- en dierennamen uitgegaan en ik had geen reden om aan te nemen dat ik er voor wat die benamingen betreft niet van op aankon. Waar dat wel het geval bleek of waar het boek me een vertaling schuldig bleef, volgde ik de methode die jij voorstelt, dus met de Latijnse benaming als tussenterm. Daarbij gebruikte ik geen flora als bron, maar internet. Bood ook die methode geen soelaas, dan gebruikte ik andere bronnen of raadpleegde kenners die wél verstand van zaken hebben. (Die nonnetjesorchis zou ik zonder de gewaardeerde hulp van collega-vertaalster Stina de Graaf nooit hebben gevonden.)

De door jou voorgestelde methode is een betere, weet ik nu. Want dat ik bindweed met ‘woekerkruid’ heb vertaald komt doordat ik geen reden zag om aan de Van Dale te twijfelen. En dat er een onderscheid is tussen meidoorn (algemeen) en hagedoorn (regionaal) komt doordat Van Dale dat verschil niet als zodanig labelt: ik dacht dat ze volstrekt inwisselbaar waren. Dat heb je, als stadjer. En een vertaler kan niet alles weten. Had ik het wel geweten, dan zou ik het trouwens af en toe bewust ook hebben gedaan, óf ter afwisseling (wat dat betreft ben ik tenminste consequent inconsequent geweest, want ik heb beide vertalingen ongeveer even vaak gebruikt) óf omdat het origineel me dat ingaf. Zo staat er ergens hazel and hawthorn, wat ik met ‘hazelaar en hagedoorn’ heb vertaald om de alliteratie in stand te houden.

Tot slot: een vertaling is helaas altijd een momentopname, hoezeer je als vertaler ook je best doet om naar eeuwigheidswaarde te streven. ‘Botanist’ heb ik welbewust gekozen en is, zoals Gerda heeft laten zien, niet fout. Toch zou ik nu voor ‘botanicus’ hebben gekozen.

Maar zoals ik al zei, alleen de vertaler zelf kan uw vragen en opmerkingen beantwoorden, en uit het uitblijven van een reactie zijnerzijds maak ik op dat hij uitstedig/uitlandig moet zijn. We zullen dus nog even geduld moeten oefenen.

Dit soort discussies in het openbare domein vind ik trouwens heel waardevol en verhelderend, zowel voor de lezer als voor de vertaler.

Voor ‘botanist’ vermeldt de nieuwste Dikke Van Dale: “(weinig gebruikt) botanicus, plantkundige — vrouw: botaniste”. Het is dus niet gebruikelijk, maar ook niet fout.

Ik ben benieuwd naar de reactie van de vertaler zelf. Gezien het seizoen kan hij best met vakantie zijn, maar zijn antwoord lijkt me het wachten waard.